Khai hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam 2026: Dòng người về với di sản

Khai hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam 2026: Dòng người về với di sản

Tối 6/6/2026, núi Sam lên đèn. Giữa khoảng sân lễ hội ở Khu du lịch quốc gia núi Sam, phường Vĩnh Tế, tỉnh An Giang, tiếng trống khai hội vang lên, mở đầu Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam năm 2026 trong dòng người về dự lễ, xem hội và hướng lòng về một di sản đã đi cùng vùng đất này hơn một thế kỷ.

Không khí khai hội năm nay có một ý nghĩa riêng. Đây là năm đầu tiên An Giang tổ chức lễ hội sau khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, đồng thời cũng là thời điểm tròn một năm triển khai Chương trình hành động quốc gia bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể "Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam".

Tiếng trống mở hội bên triền núi Sam

Tại lễ khai hội, ông Lê Văn Phước, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang, Trưởng Ban Tổ chức Lễ hội, nhấn mạnh rằng Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam giữ vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của người dân An Giang. Trong dòng chảy văn hóa Nam Bộ, lễ hội chứa đựng những lớp giá trị lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng đã được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Những giá trị ấy không nằm yên trong sách vở hay hồ sơ di sản. Chúng hiện ra trong bước chân người đi hội, trong cách người dân Vĩnh Tế, Châu Đốc và vùng quanh núi Sam tiếp nối nghi thức cũ, trao truyền cho con cháu, rồi lại mở lòng đón khách thập phương. Lễ hội vì vậy không chỉ là một cuộc hẹn theo mùa, mà còn là nhịp sống tâm linh quen thuộc của cư dân Nam Bộ.

Ông Lê Văn Phước cho rằng việc Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại là niềm vinh dự, tự hào. Cùng với niềm tự hào ấy là trách nhiệm của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân An Giang trong việc tiếp tục thực hiện cam kết bảo tồn, phát huy giá trị di sản.

Trong lời phát biểu khai hội, ông bày tỏ mong muốn thông qua Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam năm 2026, An Giang tiếp tục đưa sự kiện này thành hoạt động văn hóa, du lịch quy mô lớn. Từ nền tảng văn hóa dân tộc, địa phương hướng đến xây dựng sản phẩm và thương hiệu văn hóa, du lịch An Giang, đồng thời mở rộng giao lưu, kết nối di sản với các địa phương trong cả nước.

Di sản đi qua từng mùa lễ

Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam được tổ chức hằng năm từ ngày 22 đến 27 tháng 4 âm lịch. Mỗi mùa lễ, hàng triệu lượt người dân và du khách lại về núi Sam để tham quan, chiêm bái và hòa vào không khí hội lớn của vùng Châu Đốc.

Năm nay, phần lễ tiếp tục được tổ chức trang trọng theo nghi thức truyền thống. Những nghi lễ quan trọng như lễ phục hiện rước tượng Bà Chúa Xứ núi Sam gắn với lễ hội đường phố, lễ tắm Bà, lễ thỉnh sắc thần, lễ túc yết và xây chầu, lễ chánh tế, lễ hồi sắc được duy trì trong mạch lễ đã gắn bó lâu đời với vùng đất Vĩnh Tế - núi Sam.

Ở đó, người dự lễ thấy một lớp văn hóa vừa trang nghiêm vừa gần gũi. Có nghi thức được gìn giữ cẩn trọng, có dòng người đứng xem trong tiếng nhạc lễ, có những gương mặt từ xa về chỉ để kịp dự một thời khắc quen thuộc của mùa Vía Bà. Mỗi chi tiết nhỏ góp lại thành ký ức chung của một cộng đồng đã thực hành và trao truyền di sản qua nhiều đời.

Khi lễ hội bước ra cùng nhịp đời mới

Bên cạnh phần lễ, phần hội năm 2026 được tổ chức với nhiều hoạt động phục vụ người dân và du khách. Điểm nhấn là 3 đêm biểu diễn văn nghệ liên tục, có sự tham gia của nhiều nghệ sĩ đến từ TP. Hồ Chí Minh. Chương trình bắn pháo hoa nghệ thuật cũng được tổ chức, làm không khí khai hội thêm rộn ràng.

Không gian lễ hội còn có 26 gian hàng trưng bày, giới thiệu sản phẩm OCOP và các mặt hàng đặc trưng của tỉnh. Những gian hàng ấy đem lại một lớp sinh hoạt rất đời thường bên cạnh phần nghi lễ: người ghé xem sản phẩm địa phương, người tìm món ăn, người gặp nhau giữa dòng khách đổ về núi Sam trong đêm hội.

Để đưa hình ảnh lễ hội đến gần công chúng hơn, tỉnh An Giang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Thông tin, hình ảnh về Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam được lan tỏa trên nhiều nền tảng truyền thông hiện đại, góp phần giới thiệu giá trị di sản đến đông đảo người dân và du khách.

Từ lễ hội cấp quốc gia đến di sản của nhân loại

Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam là một trong những lễ hội dân gian lớn của cả nước, mang đậm bản sắc văn hóa tín ngưỡng của cư dân Nam Bộ. Năm 2001, lễ hội được Bộ Văn hóa - Thông tin và Tổng cục Du lịch Việt Nam công nhận là lễ hội cấp quốc gia. Năm 2014, lễ hội được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Ngày 4/12/2024, Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam chính thức được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Dấu mốc ấy làm cho mùa lễ ở núi Sam mang thêm một tầng ý nghĩa: di sản địa phương được nhìn nhận trong không gian rộng hơn, nhưng vẫn bắt đầu từ chính cộng đồng đã gìn giữ lễ hội qua từng mùa.

Đêm khai hội khép lại trong ánh đèn, tiếng người và hơi nóng còn vương trên triền núi. Từ sân lễ nhìn ra, dòng người vẫn tiếp tục đi qua khu núi Sam, có người dừng lại xem hội, có người lặng lẽ hướng về Miếu Bà. Di sản ở đó không xa lạ; nó đi cùng bước chân người về lễ, trong tiếng trống vừa ngân lên giữa một mùa Vía Bà mới.