Lễ phục hiện rước tượng Bà Chúa Xứ Núi Sam 2026: đêm rước Bà xuống núi

Đêm rước Bà xuống núi trong mùa Vía Bà 2026

Tối 7/6/2026, tức ngày 22 tháng 4 âm lịch, đường núi Sam sáng lên trong tiếng trống lân, tiếng bước chân và mùi nhang theo gió. Từ khu vực đỉnh núi về Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam dưới chân núi, đoàn người đi trong một nghi lễ đã thành dấu mốc mở mùa Vía Bà: Lễ phục hiện rước tượng Bà Chúa Xứ núi Sam.

Nghi lễ diễn ra tại Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam, phường Vĩnh Tế, tỉnh An Giang, trong khuôn khổ Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam năm 2026. Ban tổ chức lễ hội phối hợp với UBND phường Vĩnh Tế và Ban Quản trị Lăng miếu núi Sam tổ chức lễ rước trong không khí trang nghiêm, với sự tham dự của đông đảo người dân và du khách.

Con đường hơn 3 cây số của lòng thành

Lễ phục hiện rước tượng Bà không chỉ là một cuộc di chuyển theo nghi thức. Với người dân vùng núi Sam, đó là cách cộng đồng nhắc lại ký ức tín ngưỡng gắn với bệ đá trên núi, với Miếu Bà dưới chân núi và với bao lớp người đã đi qua mùa lễ này.

Chuỗi nghi thức bắt đầu từ lễ khai thủy, đăng sơn, thỉnh Thánh Mẫu, dâng hương Đài liệt sĩ, rồi di kiệu Bà từ Đài liệt sĩ lên đỉnh núi Sam để thực hiện lễ phục hiện thỉnh áo, mão Bà lên kiệu. Từng phần lễ được giữ theo nếp truyền thống, không ồn ào phô trương, mà nặng về sự thành kính và trật tự của cộng đồng.

Từ trên đỉnh núi, đoàn rước kéo dài hơn 3 km xuống Miếu Bà. Đi đầu có các vị bô lão phường Vĩnh Tế, phường Châu Đốc và lãnh đạo tỉnh An Giang. Phía sau là hàng ngàn người dân, du khách thập phương trong trang phục chỉnh tề, cùng bước theo tiếng trống, tiếng lân và ánh đèn lễ hội trải dài trên triền núi.

Trên hành trình ấy, đoàn hành lễ dâng hương tại Miếu Bà, Nhà bia liệt sĩ, rồi thực hiện nghi thức rước Thánh Mẫu từ đỉnh núi về nơi an vị dưới chân núi Sam. Khi chương trình sân khấu hóa tái hiện lễ phục dựng và nghi thức thỉnh Thánh Mẫu nhập miếu diễn ra, một chặng đường tâm linh trong đêm cũng khép lại bằng sự lắng xuống của người dự lễ.

Một nghi lễ giữ hơi thở cộng đồng Nam Bộ

Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam năm 2026 diễn ra từ ngày 7/6 đến 12/6, nhằm ngày 22 đến 27 tháng 4 âm lịch. Đây là khoảng thời gian núi Sam đón dòng người từ nhiều nơi về Vĩnh Tế - Châu Đốc, người đi lễ, người về hội, người chỉ muốn đứng một lúc trong không gian đã quen với hương khói và tiếng trống mùa vía.

Ông Lê Văn Phước, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang, cho biết lễ hội năm nay mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc của cư dân vùng sông nước Nam Bộ. Riêng chương trình Lễ phục hiện rước tượng Bà từ bệ đá Bà ngự trên đỉnh núi Sam về Miếu Bà dưới chân núi được xây dựng trên những cứ liệu sinh động, thể hiện sự giao thoa văn hóa của bốn cộng đồng Kinh, Khmer, Chăm, Hoa ở vùng biên giới Tây Nam.

Điều đáng quý của lễ hội nằm ở chỗ mỗi cộng đồng không đứng ngoài cuộc. Người góp sức bằng nghi thức, người giữ nếp bằng trí nhớ gia đình, người tham dự bằng lòng tin và sự tôn trọng. Chính sự chung tay ấy làm cho lễ hội không chỉ là chương trình của một địa phương, mà là không gian văn hóa cộng đồng còn sống trong đời thường.

UNESCO cũng nhìn nhận Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam là nơi có sự thực hành của các cộng đồng Kinh, Khmer, Chăm và Hoa ở Châu Đốc, với những thành tố như rước kiệu, lễ tắm Bà, chuẩn bị và dâng lễ vật. Những nghi thức ấy được truyền trong gia đình, trong cộng đồng, bằng việc tham gia trực tiếp qua từng mùa lễ.

Di sản sau một năm được gọi tên rộng hơn

Tháng 12/2024, Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Từ dấu mốc ấy, mùa Vía Bà ở An Giang mang thêm một tầng trách nhiệm: gìn giữ nghi thức cho đúng bản chất, đồng thời giúp người trẻ và du khách hiểu vì sao lễ hội này được cộng đồng nâng niu qua nhiều đời.

Sau gần một năm thay đổi địa giới hành chính, vận hành chính quyền địa phương hai cấp và triển khai Chương trình hành động quốc gia về bảo vệ, phát huy giá trị di sản phi vật thể, Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam năm 2026 được xem như một dịp để An Giang nối lại nhịp cộng đồng trong bối cảnh mới.

Phần hội năm nay được tổ chức sinh động hơn, nhưng tinh thần chung vẫn là đưa lễ hội trở về đúng bản chất của một không gian văn hóa cộng đồng. Ở đó, sự náo nhiệt không lấn át phần lễ; ánh đèn, sân khấu và dòng khách vẫn phải nhường chỗ cho sự trang nghiêm của nghi thức.

Từ đêm phục hiện đến những ngày chính lễ

Sau Lễ phục hiện rước tượng Bà, mùa lễ còn tiếp tục với các nghi thức quan trọng khác. Lễ tắm Bà diễn ra từ 24 giờ đêm 8/6 đến rạng sáng 9/6, tức từ đêm 23/4 đến rạng sáng 24/4 âm lịch. Tiếp đó là lễ thỉnh sắc thần Thoại Ngọc Hầu từ lăng mộ về Miếu Bà, lễ Túc yết và Xây chầu, lễ Chánh tế, lễ Hồi sắc đưa sắc ông Thoại Ngọc Hầu từ Miếu Bà về lăng mộ.

Với người đi lễ lần đầu, những tên gọi ấy có thể nghe xa lạ. Nhưng nếu đứng giữa sân Miếu Bà trong những ngày này, người ta sẽ thấy nghi lễ không phải chuyện tách khỏi đời sống. Nó nằm trong cách người địa phương sửa áo trước khi vào lễ, cách bô lão giữ nhịp đoàn rước, cách người trẻ đứng nép lại để đoàn hành lễ đi qua, và cách du khách tự hạ giọng khi bước vào không gian linh thiêng.

Thông qua mùa lễ năm 2026, An Giang tiếp tục hướng tới xây dựng Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam thành hoạt động văn hóa, du lịch quy mô lớn, trên nền tảng giá trị văn hóa dân tộc. Nhưng điều còn lại sau một đêm rước Bà xuống núi không chỉ là con số khách hay ánh đèn sân khấu. Đó là hình ảnh dòng người chậm rãi men theo triền núi Sam, cùng đưa một nghi lễ xưa đi qua đêm, để sáng hôm sau Miếu Bà lại đón thêm một ngày vía mới.