Lễ Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam 2026 – Tâm tình với Bà ngày Xuân về

Nơi chân núi Sam huyền thoại, thuộc phường Vĩnh Tế, thành phố Châu Đốc, tỉnh An Giang, Miếu Bà Chúa Xứ đã đứng vững vàng qua hơn hai thế kỷ như một điểm hẹn tâm linh của hàng triệu người dân Nam Bộ mỗi năm. Được công nhận là Lễ hội cấp Quốc gia từ năm 2001, lễ Vía Bà không chỉ là sự kiện tôn giáo mà còn là di sản văn hóa phi vật thể quý giá của dân tộc.

Nguồn gốc linh thiêng

Theo truyền thuyết, trước thế kỷ XVIII, chín vị nữ thần đã phát hiện và khiêng tượng Bà từ đỉnh cao núi Sam xuống vị trí hiện tại. Có ý kiến cho rằng Thoại Ngọc Hầu cùng vợ là bà Châu Thị Tế đã góp phần xây dựng miếu sau khi kênh Vĩnh Tế hoàn tất năm 1824.

Tượng Bà Chúa Xứ được các nhà nghiên cứu đánh giá là pho tượng bằng đá sa thạch xưa nhất Việt Nam, có thể thuộc nền văn hóa Óc Eo, được tạc vào cuối thế kỷ VI. Đây cũng là ngôi miếu được mệnh danh là ngôi miếu lớn nhất Việt Nam vào năm 2009.

Kiến trúc độc đáo

Miếu Bà Chúa Xứ mang dạng chữ quốc với hình khối tháp dạng hoa sen nở. Mái tam cấp ba tầng lầu lợp ngói đại ốc màu xanh, hai góc mái vút cao như mũi thuyền đang lướt sóng. Đặc biệt, các hoa văn trang trí thể hiện đậm nét nghệ thuật Ấn Độ, minh chứng cho sự giao thoa văn hóa đặc sắc vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Trong ngôi miếu linh thiêng còn có hệ thống bàn thờ Hội đồng, Tiền hiền – Hậu hiền, bàn thờ Cô và bàn thờ Cậu với tượng Linga bằng đá cao khoảng 1.2m. Đôi hài và lọng của Bà được rước trong các nghi lễ long trọng, tượng trưng cho sự hiện diện linh thiêng của Nữ thần.

Lễ Vía Bà – Chuỗi nghi lễ đặc sắc

Lễ Vía Bà diễn ra từ ngày 23 đến 27 tháng 4 âm lịch hàng năm. Mỗi nghi lễ trong mùa lễ mang một ý nghĩa riêng:

• Lễ Tắm Bà (0 giờ đêm 23 rạng 24/4 âm lịch): Nghi thức tẩy uế tượng Bà bằng nước thơm, mở đầu cho mùa lễ hội.
• Lễ Thỉnh Sắc (15 giờ chiều ngày 24): Rước đôi hài và lọng từ nơi thờ về Miếu, thể hiện lòng tôn kính.
• Lễ Túc Yết (0 giờ khuya đêm 25 rạng 26): Dâng con heo trắng, nghi lễ quan trọng nhất của mùa Vía.
• Lễ Xây Chầu (sau lễ túc yết): Trình diễn hát bộ, lời ca tiếng nhạc cung bậc tâm linh.
• Lễ Chánh Tế (4 giờ sáng ngày 27): Nghi lễ chính của mùa lễ, quy tụ đông đảo du khách thập phương.
• Lễ Hồi Sắc (16 giờ chiều ngày 27): Bế mạc lễ hội, kết thúc mùa Vía.

Tín ngưỡng thờ Mẫu – Di sản tâm linh

Bà Chúa Xứ núi Sam là một trong những vị Mẫu quan trọng trong hệ thống tín ngưỡng thờ Mẫu Việt Nam. Theo Nguyễn Đức Toàn, các Mẫu đã đi theo bước đường Nam tiến của dân tộc Việt: từ Bà Liễu (Phủ Giầy, Nam Định) → Đền Sòng (Thanh Hóa) → điện Hòn Chén (Huế) → Bà Pô Nưgar (Nha Trang) → Bà Đen (Tây Ninh) → Bà Chúa Xứ (Châu Đốc).

Hàng năm, tượng Bà được người hành hương dâng hơn 15.000 áo phụng, giữ Kỷ lục Pho tượng có áo phụng cúng nhiều nhất tại Việt Nam. Người dân tin rằng Bà có quyền lực linh thiêng trong việc ban phúc, giáng họa. Hai câu liễn đối nổi tiếng tại Miếu ghi lời Bà phán: Cầu tất ứng, thí tất linh, mộng trung chỉ thi – Xin thì được, ban thì linh, báo trong giấc mộng.

Mùa lễ 2026 – Hành trình về với Bà

Dù đời sống hiện đại có biến đổi bao nhiêu, Lễ Vía Bà Chúa Xứ vẫn giữ nguyên sức hút kỳ diệu. Mỗi năm, hàng triệu người từ khắp nơi đổ về núi Sam, không chỉ người Việt mà còn bà con hải ngoại, để cầu xin phước lộc, tìm lại bình yên trong tâm hồn hay đơn giản là một lần được đắm mình trong không khí tín ngưỡng thiêng liêng.

Tiếng trống hội, hương trầm thơm thoảng, ánh nến lung linh trong đêm Vía, tất cả hòa quyện tạo nên bức tranh tâm linh muôn màu muôn vẻ. Đến với Lễ Vía Bà, người ta không chỉ đến để xin xăm hay thỉnh bùa, mà còn để cảm nhận điều kỳ lạ rằng: có một nơi trên cõi đời này, nơi lòng người được gửi gắm và lời hứa được trao ban.

Chùa Bà Chúa Xứ – Nơi tâm hồn tìm về.