UNESCO ghi danh Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam: dấu mốc mới cho di sản An Giang

Tối 19/3/2025, tại Khu Du lịch quốc gia Núi Sam, thành phố Châu Đốc, tỉnh An Giang, lễ đón bằng của UNESCO ghi danh Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại đã diễn ra trong không khí trang trọng. Sự kiện này đồng thời mở đầu mùa Khai hội Vía Bà Chúa Xứ năm 2025, thu hút sự quan tâm lớn của người dân địa phương và du khách thập phương.

Buổi lễ có sự tham dự của Phó Thủ tướng Mai Văn Chính, đại diện các bộ ngành Trung ương, lãnh đạo tỉnh An Giang, đại diện UNESCO tại Việt Nam cùng đông đảo nhân dân trong và ngoài tỉnh. Việc tổ chức lễ đón bằng ngay tại Núi Sam giúp sự kiện không chỉ mang tính nghi thức mà còn gắn chặt với không gian văn hóa sống đã nuôi dưỡng lễ hội suốt nhiều thế hệ.

Trước đó, ngày 4/12/2024, tại kỳ họp lần thứ 19 của Ủy ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, UNESCO đã chính thức thông qua nghị quyết ghi danh Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam. Đây là cột mốc có ý nghĩa lớn đối với An Giang nói riêng và Việt Nam nói chung, bởi lễ hội không chỉ là sinh hoạt tín ngưỡng dân gian mà còn phản ánh chiều sâu lịch sử, ký ức cộng đồng và bản sắc văn hóa vùng đất Nam Bộ.

Theo nhiều tư liệu dân gian, lễ hội gắn với truyền thuyết pho tượng Bà được phát hiện trên đỉnh Núi Sam từ thời khai hoang phương Nam. Từ một điểm thờ tự ban đầu còn đơn sơ, miếu Bà dần trở thành trung tâm tín ngưỡng quan trọng của cư dân miền Tây Nam Bộ. Trải qua hàng trăm năm, lễ hội đã kết tinh thành chuỗi nghi lễ, tập quán hành hương và niềm tin cộng đồng được trao truyền liên tục qua nhiều thế hệ.

Tại lễ đón bằng, các tiết mục sân khấu hóa và phim tư liệu đã tái hiện lịch sử hình thành, quá trình phát triển và ý nghĩa tinh thần của lễ hội. Điều này cho thấy giá trị của di sản không nằm ở một nghi thức riêng lẻ, mà ở toàn bộ không gian văn hóa bao quanh Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam - nơi tín ngưỡng, truyền thống và đời sống cộng đồng giao thoa bền chặt.

Lãnh đạo tỉnh An Giang nhấn mạnh việc UNESCO ghi danh không chỉ là niềm tự hào mà còn đi kèm trách nhiệm lâu dài trong công tác bảo tồn. Khi một lễ hội được quốc tế công nhận, yêu cầu đặt ra không dừng ở việc tổ chức quy mô lớn hơn, mà là giữ được tính trang nghiêm của phần lễ, bảo vệ không gian văn hóa bản địa và bảo đảm việc phát huy di sản diễn ra theo hướng bền vững.

Phát biểu tại sự kiện, Phó Thủ tướng Mai Văn Chính đánh giá việc ghi danh là cơ hội quan trọng để quảng bá sâu rộng hình ảnh An Giang, giới thiệu giá trị lịch sử và văn hóa của vùng đất Châu Đốc tới bạn bè trong nước và quốc tế. Đồng thời, đây cũng là dịp để nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò của di sản văn hóa phi vật thể trong đời sống hiện đại, từ đó thúc đẩy gìn giữ và phát huy đúng hướng.

Việc đón bằng UNESCO vì thế không chỉ là một khoảnh khắc vinh danh. Đây là điểm khởi đầu cho một giai đoạn mới, khi Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam được nhìn nhận vừa như một di sản tâm linh sống động, vừa như một tài sản văn hóa cần được bảo vệ bằng sự chung tay của chính quyền, giới chuyên môn và cộng đồng thực hành lễ hội.

Nguồn tham khảo: VOV World - bài viết về Lễ đón bằng UNESCO ghi danh Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam, đăng ngày 25/03/2025.